Podsumowanie szczytu Suga – Biden

Najważniejszym wydarzeniem w kwietniu była wizyta premiera Sugi Yoshihide w Stanach Zjednoczonych oraz pierwsze spotkanie z prezydentem Joe Bidenem. Głównym celem szczytu było pokazanie stabilności sojuszu wojskowego, jak również wspólnego stanowiska wobec Chin. Zgodnie z oczekiwaniami retoryka przywódców była podobna do tej, stosowanej podczas marcowego szczytu QUAD i koncentrowała się wokół budowania współpracy w oparciu o wspólne wartości. Prezydent Biden podkreślił zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w obronę Japonii i powiedział, że sojusz „udowodni, że demokracje mogą nadal angażować się i wygrywać” oraz „dostarczać korzyści naszym obywatelom”. O ile głosy przywódców QUAD, jak i wspólne stanowisko opublikowane po marcowym szczycie nie odnosiły się bezpośrednio do Chin, to kwietniowe wypowiedzi prezydenta Sugi Yoshihide można interpretować jako zaostrzenie retoryki wobec Pekinu.

Opublikowano: 23 kwietnia 2021
o lewej czerwono biała, pasiasta flaga z niebieskim prostokątem i pięćdziesięcioma białymi gwiazdami (flaga USA) na tle błękitnego nieba z biało-różowymi chmurami, po prawej stronie biała flaga z czerwonym kołem w środku (flaga Japonii) na tle błękitnego nieba.

Marcin Socha

 

Podczas konferencji prasowej japoński przywódca wyraźnie przedstawił Chiny jako zagrożenie dla wspólnych wartości twierdząc, że „Japonia będzie stanowczo bronić suwerenności, demokracji i praw człowieka w całym regionie, podczas gdy Chiny zwiększają swoją aktywność militarną i gospodarczą.” Premier Suga zapowiedział również, że w relacjach z Pekinem nie ma zamiaru „iść na ustępstwa w kwestiach dotyczących suwerenności i wartości uniwersalnych, takich jak demokracja, prawa człowieka i praworządność.” Premier zapowiedział również zwiększenie wydatków obronnych przy współpracy ze Stanami Zjednoczonymi.

Daleko idące wypowiedzi premiera Sugi należy traktować jako deklarację wsparcia dla amerykańskiej strategii przeciwdziałania rosnącym wpływom Chin w regionie Indopacyfiku. W zamian za to japoński rząd uzyskał zapewnienia, na których najbardziej mu zależało. We wspólnym oświadczeniu przywódców dużo miejsca poświęcono projektowi budowy Wolnego i Otwartego Indopacyfiku. Jednym z kluczowych narzędzi jego realizacji ma być zacieśnianie japońsko-amerykańskiej współpracy wojskowej oraz rozwój zdolności obronnych. Prezydent Biden potwierdził gwarancje dotyczące wysp Senkaku/Diaoyu oraz objęcie Japonii amerykańskim parasolem nuklearnym. Wygląda więc na to, że obaj przywódcy powinni być zadowoleni z efektów spotkania.

Oprócz wzajemnych gwarancji sojuszniczych w dokumencie znalazło się wiele elementów otwarcie krytykujących działania Pekinu. Deklaracja odnosi się do „nielegalnych roszczeń morskich i działań Chin na Morzu Południowochińskim” oraz łamania praw człowieka w Hongkongu i w Xinjiangu. Najwięcej kontrowersji wywołało jednak poruszenie kwestii suwerenności Tajwanu. W deklaracji przywódcy „podkreślają znaczenie pokoju i stabilności w Cieśninie Tajwańskiej i zachęcają do pokojowego rozwiązywania problemów.” Premier Suga podczas swojego przemówienia wezwał Chiny do pokojowego rozwiązania sporu, który jego zdaniem zagraża stabilności w regionie. Pomimo tego, że wzmianka o Tajwanie nie zawiera zdecydowanych deklaracji, jest to pierwszy raz od rozmów Richarda Nixona z Eisaku Sato w 1969 roku, gdy japoński premier zabrał głos w sprawie Tajwanu we wspólnym komunikacie z prezydentem Stanów Zjednoczonych.

Deklaracja dotycząca Tajwanu nie wywoła najprawdopodobniej trzęsienia ziemi w relacjach chińsko-japońskich, lecz rząd w Tokio musi przygotować się na reakcję ze strony Pekinu. Kwietniowe deklaracje spotkały się z pozytywnym komentarzem ze strony Tajpej. Zastępca przedstawiciela Tajwanu w Japonii powiedział, że ma nadzieję, iż rząd premiera Sugi Yoshihide będzie odgrywał większą rolę w zapewnianiu stabilności w regionie. Sam premier Suga kilka dni po zakończeniu szczytu próbował załagodzić sytuację, wyjaśniając, że odniesienie do Tajwanu we wspólnym oświadczeniu, odzwierciedla nadzieję Japonii na pokojowe rozwiązanie napięć w regionie.

Poruszenie kwestii Tajwanu wywołało szereg obaw wśród japońskich środowisk biznesowych przed potencjalnymi działaniami odwetowymi ze strony Pekinu. Wspólne stanowisko ze Stanami Zjednoczonymi, będzie z pewnością kreować działania antychińskich polityków japońskiej Partii Liberalno-Demokratycznej, którzy próbują wykorzystywać poparcie dla Tajwanu jako narzędzie zaostrzenia polityki rządu względem Pekinu. Jeśli chodzi o reakcję ze strony partii opozycyjnych, to efekty wizyty premiera Sugi jak i wyjazd w trakcie pandemii zostały oczywiście skrytykowane. Większość przywódców partyjnych popiera jednak działania dotyczące Tajwanu.

ul. Franciszkańska 1/5 (pok. 205)
91-431, Łódź
tel. 42 665 54 82
OSA@uni.lodz.pl

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR