Polityka chińska premiera Yoshihide Sugi

Październikowy szczyt QUAD w Tokio oraz wizyta Sugi Yoshihide w Wietnamie i Indonezji zostały negatywnie ocenione przez władze w Pekinie. Chiński minister spraw zagranicznych przestrzegał państwa ASEAN przed planami utworzenia azjatyckiej wersji NATO, która będzie reprezentować interesy Waszyngtonu i Tokio. Te słowa należy rozumieć w określonym kontekście. W listopadzie Japonia i Australia podpisały porozumienie obronne, które docelowo ma równoważyć chińskie wpływy w regionie Azji i Pacyfiku. Wzajemne porozumienie o dostępie do baz wojskowych ma wzmocnić więzi bezpieczeństwa i ułatwić współpracę między siłami zbrojnymi. Ponadto traktat pozwala na wspólne korzystanie z baz wojskowych oraz organizację ćwiczeń i misji ratunkowych. Dalsze zacieśnienie współpracy sojuszniczej spotkało się ze zdecydowaną odpowiedzią ze strony Pekinu. Chińskie władze poinformowały, że jeżeli porozumienie zagrozi bezpieczeństwu ChRL, Japonia i Australia „zapłacą odpowiednią cenę”. W przypadku Australii jest to już widoczne głównie za sprawą podniesienia ceł na australijskie produkty rolne. Zacieśnianie współpracy wojskowej w regionie Azji i Pacyfiku wyraźnie niepokoi decydentów w Pekinie, co w dalszej perspektywie może prowadzić do pogorszenia relacji dwustronnych pomiędzy Chinami a Japonią, Australią, Indiami i Stanami Zjednoczonymi. Dlatego też japoński rząd podjął szereg działań dyplomatycznych, które mają na celu uspokojenie nastrojów i normalizację kontaktów z Pekinem.

Opublikowano: 30 listopada 2020
Czerwony napis "archiwum" w białej ramce na środku czerwonego tła / Red text "archiwum" in a white frame in the center of the red background

Marcin Socha

W odpowiedzi na rosnącą liczbę japońskich firm inwestujących w prowincji Hubei, pod koniec miesiąca japoński rząd poinformował o planach otwarcia nowego konsulatu w Wuhan. Jeśli chodzi o rozwój kontaktów handlowych to bez wątpienia jednym z najważniejszych wydarzeń w listopadzie, było podpisanie Regionalnego Kompleksowego Partnerstwa Gospodarczego (RCEP). Dziesięć państw ASEAN i pięć krajów Azji i Pacyfiku (Chiny, Japonia, Korea, Australia i Nowa Zelandia) zawarło istotną umowę handlową, która obejmuje 30% ludności świata. Premier Suga Yoshihide poinformował również o możliwości rozszerzenia Partnerstwa Transpacyficznego CPTPP, po tym, jak rządy Chin i Wielkiej Brytanii wyraziły zainteresowanie przystąpieniem do umowy handlowej.

Najważniejszym wydarzeniem w relacjach dwustronnych była jednak wizyta chińskiego ministra spraw zagranicznych Wanga Yi, który spotkał się z premierem Sugą Yoshihide. Były to pierwsze rozmowy wysokiego szczebla od czasu objęcia urzędu przez nowego premiera we wrześniu. Podczas dwudniowej wizyty Wang Yi spotkał się z ministrem spraw zagranicznych Motegim Toshimitsu i nowym sekretarzem gabinetu Kato Katsunobu. Jeśli chodzi o relacje biznesowe, przełomowym wydarzeniem było zniesienie ograniczeń w podróżowaniu dla biznesmenów obu państw, co w kontekście gwałtownego wzrostu liczby nowych przypadków COVID-19 w Japonii należy odczytać jako element zachęcania Tokio do poprawy stosunków z Pekinem. Przedstawiciele japońskiego MSZ przedstawili wznowienie podróży biznesowych jako sukces dyplomatyczny. Ministrowie Spraw Zagranicznych będą współpracować w walce z koronawirusem w celu ożywienia dotkniętych pandemią gospodarek, starając się jednocześnie unikać działań wywołujących napięcia na Morzu Wschodniochińskim.

Warto zwrócić uwagę na daleko idąca ostrożność oraz rozmyte stanowisko japońskiego rządu dotyczące wysp Senkaku. Unikanie kontrowersyjnych tematów w celu ochrony w relacji z Chinami prowadzi do krytyki ze strony środowisk konserwatywnych i prawicowych. Podczas konferencji prasowej uwadze japońskich mediów nie uciekły uwagi dotyczące spornych wysp Senkaku na Morzu Wschodniochińskim. Minister Wang wspomniał o „powtarzających się wtargnięciach niezidentyfikowanych japońskich statków rybackich na wody w pobliżu Wysp Diaoyu”. Komentarz ten był lustrzanym odbiciem japońskich protestów składanych na ręce chińskiego ambasadora, dotyczących niezidentyfikowanych chińskich jednostek. Brak zdecydowanej odpowiedzi na ten komentarz, ze strony japońskiego MSZ spotkał się z potępieniem ze strony japońskich kręgów konserwatywnych w partii rządzącej.

Nierozwiązaną kwestią w relacjach dwustronnych pozostają plany organizacji wizyty państwowej Xi Jinpinga w Japonii. Przed pandemią chiński przywódca miał odwiedzić Tokio, aby scementować reset w relacjach dwustronnych wypracowany w roku 2018. Wizyta ministra spraw zagranicznych Wanga rozgniewała konserwatywnych członków PLD, którzy wcześniej sprzeciwiali się wizycie chińskiego przywódcy. Wzrost nastrojów antychińskich w PLD oraz wśród japońskiego społeczeństwa został ugruntowany po niedawnych wydarzeniach w Hongkongu. Dlatego też nie należy spodziewać się, że Xi Jinping szybko odwiedzi Japonię. Niektórzy z członków japońskiego rządu wskazują na rok 2022 kiedy Japonia i Chiny będą obchodzić 50. rocznicę normalizacji stosunków dyplomatycznych.

Zgodnie z przewidywaniami, pomimo zacieśnienia współpracy wojskowej w ramach QUAD oraz promocji Inicjatywy Wolnego i Otwartego Indopacyfiku przedstawiciele Pekinu i Tokio kierują się pragmatyzmem w kontaktach dwustronnych. Pomimo krytyki istotnych posunięć w obszarze bezpieczeństwa regionalnego oraz utrzymujących się napięć na Morzu Wschodniochińskim dyplomacja obu państw cechuje się daleko idącą ostrożnością w komunikatach i wymianie zdań, obawiając się gwałtownego wzrostu nastrojów nacjonalistycznych, które mogłyby doprowadzić do zaprzepaszczenia postępów wypracowanych podczas rządów premiera Abe Shinzō. Japonii zależy na odbudowie stosunków gospodarczych z Chinami, które mogą pomóc gospodarce krajowej wyjść z „szoku” wywołanego pandemią COVID-19. Władzom w Pekinie zależy na wzmocnieniu regionalnych więzi w obliczu konfliktu handlowego i technologicznego z USA. Można więc przewidywać, że polityka premiera Sugi Yoshihide w stosunku do Chin będzie przypominać tę, prowadzoną przez jego poprzednika. Przedstawiciele obu państw będą starać się pomniejszać znaczenie kontrowersyjnych obszarów takich jak konflikt na Morzu Wschodniochińskim, zwracając uwagę na stabilność w relacjach dwustronnych.

ul. Franciszkańska 1/5 (pok. 205)
91-431, Łódź
tel. 42 665 54 82
OSA@uni.lodz.pl

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR