Wspólne oświadczenie przyjęte podczas 11. szczytu Unii Europejskiej i Republiki Korei w czerwcu 2026 r. stanowi jeden z ważniejszych dokumentów wyznaczających kierunki rozwoju relacji między Seulem a Brukselą w ostatnich latach. Najbardziej widocznym wymiarem szczytu były kwestie gospodarcze, w tym podpisanie Umowy o handlu cyfrowym (Digital Trade Agreement), uruchomienie Partnerstwa na rzecz konkurencyjności oraz pogłębienie współpracy w obszarze technologii zaawansowanych i bezpieczeństwa gospodarczego. Jednocześnie znaczenie przyjętego wspólnego oświadczenia wykracza daleko poza tradycyjne ramy współpracy handlowej. Dokument odzwierciedla bowiem szerszą transformację środowiska międzynarodowego, w którym bezpieczeństwo, technologia i gospodarka stają się coraz bardziej wzajemnie powiązane, a państwa średniej wielkości, jak Korea Południowa poszukują nowych form współpracy pozwalających ograniczać strategiczne zależności i wzmacniać odporność na napięcia geopolityczne.
Rozwój relacji z Unią Europejską wpisuje się również w pragmatyczne podejście do polityki zagranicznej prezentowane przez prezydenta Lee Jae-myunga od początku jego kadencji. Jak w tym kontekście można ocenić osiągnięcia szczytu w Brukseli oraz wizytę prezydenta Lee w Europie? Czy oznacza to pojawienie się nowego kierunku w polityce zagranicznej Seulu i odejście od dotychczasowego oparcia bezpieczeństwa na sojuszu ze Stanami Zjednoczonymi?
Instytucjonalizacja partnerstwa strategicznego
Relacje między Republiką Korei a Unią Europejską przeszły w ciągu ostatnich dwóch dekad znaczącą ewolucję, od współpracy skoncentrowanej przede wszystkim na wymianie handlowej do wielowymiarowego partnerstwa. Należy zauważyć, że fundamentem współczesnych stosunków nadal pozostaje umowa o wolnym handlu z 2011 r. (ratyfikowana w 2015 r.), która przyczyniła się do znaczącego wzrostu wartości wymiany handlowej (w 2025 roku całkowity obrót handlowy towarami między obiema stronami osiągnął około 124,25 miliarda euro). Kolejnym kamieniem milowym było ustanowienie partnerstwa strategicznego w 2014 r. W ostatnich latach współpraca zaczęła jednak wykraczać poza tradycyjne obszary relacji gospodarczych. Świadczy o tym podpisanie w 2024 r. Partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony (Security and Defence Partnership) czy przyłączenie się do programu badawczego Horizon Europe w 2025 r.
Czerwcowy szczyt UE–Korea Południowa stanowił zatem kolejny krok w procesie instytucjonalizacji partnerstwa strategicznego Pierwszym filarem pogłębionej współpracy stała się gospodarka cyfrowa. Podczas szczytu podpisano Umowę o handlu cyfrowym (DTA), pierwszą tego rodzaju umowę między UE a Koreą Południową. Dokument rozszerza dotychczasową współpracę handlową na sferę danych, usług cyfrowych i e-commerce. Szczególne znaczenie mają zapisy ograniczające obowiązek lokalizacji danych, chroniące kody źródłowe przedsiębiorstw oraz wzmacniające interoperacyjność podpisów elektronicznych, płatności cyfrowych i fakturowania elektronicznego. Dla koreańskich przedsiębiorstw technologicznych i sektora K-content (przemysłu kreatywnego) oznacza to łatwiejszy dostęp do jednolitego rynku europejskiego, natomiast dla UE pogłębienie współpracy z jednym z najbardziej zaawansowanych cyfrowo państw świata.
Drugi filar mają z kolei stanowić przyjęte na szczycie ramy określone mianem Partnerstwa na rzecz konkurencyjności (EU–ROK Competitiveness Partnership) oraz powołanie Dialogu gospodarczego wysokiego szczebla, który ma koordynować współpracę w zakresie polityki przemysłowej, bezpieczeństwa gospodarczego, handlu, inwestycji, energii, innowacji i technologii cyfrowych. W praktyce nowy mechanizm ma umożliwić wspólne reagowanie na wyzwania związane z protekcjonizmem i rywalizacją technologiczną między Stanami Zjednoczonymi a Chinami.
Istotnym wymiarem szczytu była również współpraca w obszarze technologii strategicznych. Strony zapowiedziały wspólne działania dotyczące sztucznej inteligencji, badań naukowych, półprzewodników czy technologii kwantowych. Obie strony zadeklarowały zainteresowanie dalszym pogłębianiem współpracy badawczo-rozwojowej, wykraczającej poza wspomniany program Horizon Europe. Dodatkowo ogłoszono, że cztery firmy z sektora high-tech (z Niemiec, Francji, Holandii i Szwecji) zainwestują w Korei Południowej 165 mln dolarów. Według Seulu świadczy to o rosnącym znaczeniu Korei jako regionalnego centrum innowacji i produkcji zaawansowanych technologii.
Przełomowy charakter dla rozwoju relacji z UE miały także zapisy dotyczące bezpieczeństwa. Wspólne oświadczenie potwierdziło rozpoczęcie wdrażania Partnerstwa bezpieczeństwa i obrony UE–ROK, obejmującego bezpieczeństwo morskie, cyberbezpieczeństwo, ochronę infrastruktury krytycznej, zwalczanie zagrożeń hybrydowych, bezpieczeństwo kosmiczne oraz rozwój kontaktów w sektorze obronnym. Zapowiedziano także rozpoczęcie negocjacji umowy o ochronie informacji niejawnych, która umożliwiłaby wymianę informacji klasyfikowanych. Wdrożenie partnerstwa może oznaczać, że UE i Korea zaczynają postrzegać się nie tylko jako partnerów gospodarczych, lecz także jako podmioty współodpowiedzialne za bezpieczeństwo w regionach Indo-Pacyfiku i Europy. Nie bez znaczenia dla rozwoju tego filaru współpracy pozostaje współpraca w sektorze obronności z poszczególnymi państwami unijnymi, jak Polska czy Rumunia. Warto także zauważyć, że deklarowany udział Korei Południowej w operacjach morskich UE, współpraca w zakresie cyberbezpieczeństwa, a docelowo wymiana informacji niejawnych umieszcza ją w sieci obejmującej państwa NATO, pogłębiając funkcjonalne powiązania Seulu z architekturą bezpieczeństwa Sojuszu Północnoatlantyckiego pomimo braku członkostwa.
Pragmatyczna polityka zagraniczna
Pogłębianie relacji z Unią Europejską wpisuje się w pragmatyczną politykę zagraniczną prezydenta Lee Jae-myunga, której celem jest jednoczesne utrzymanie fundamentów sojuszu ze Stanami Zjednoczonymi oraz poszerzanie sieci partnerstw strategicznych zwiększających odporność Korei Południowej na rosnącą niepewność geopolityczną. Przekształcanie relacji z Europą z partnerstwa opartego głównie na handlu w szerszą współpracę strategiczną stanowi odpowiedź na zmieniające się uwarunkowania. Coraz bardziej transakcyjne podejście Stanów Zjednoczonych do sojuszy oraz dyskusje dotyczące zakresu amerykańskich zobowiązań bezpieczeństwa skłaniają Seul do poszukiwania dodatkowych instrumentów wzmacniania własnej odporności strategicznej. Równocześnie wojna rosyjsko-ukraińska oraz pogłębiająca się współpraca wojskowa między Rosją i Koreą Północną unaoczniły rosnące powiązania między bezpieczeństwem euroatlantyckim a indopacyficznym. Z perspektywy Seulu oznacza to, że wyzwania bezpieczeństwa coraz częściej mają charakter ponadregionalny i wymagają szerszej koordynacji z partnerami europejskimi.
W tym kontekście rozwój relacji z Europą postrzegany jest nie jako alternatywa dla sojuszu koreańsko-amerykańskiego, lecz jako jego uzupełnienie. Ściślejsza współpraca z UE i państwami europejskimi może zwiększyć zdolność Korei Południowej do zarządzania ryzykiem wynikającym z niepewności dotyczącej przyszłego zaangażowania USA, a jednocześnie stworzyć nowe możliwości współpracy w zakresie przemysłu obronnego, bezpieczeństwa gospodarczego i technologii krytycznych. Jednocześnie Seul może pełnić rolę jednego z kluczowych partnerów wspierających europejskie zaangażowanie w regionie Indo-Pacyfiku, podczas gdy Europa pozostaje dla Korei ważnym partnerem w działaniach na rzecz utrzymania międzynarodowego porządku opartego na regułach oraz przeciwdziałania zagrożeniom wynikającym z pogłębiającej się współpracy Rosji i Korei Północnej. Dzięki temu rozwój relacji koreańsko-europejskich staje się jednym z elementów strategii dywersyfikacji partnerstw realizowanej przez administrację Lee Jae-myunga.
Podsumowanie
Szczyt odbył się w okresie narastającej niepewności w systemie międzynarodowym, naznaczonym konsekwencjami wojny rosyjsko-ukraińskiej, pogłębiającą się rywalizacją amerykańsko-chińską oraz rosnącym znaczeniem bezpieczeństwa gospodarczego i technologicznego. W tym kontekście zarówno Unia Europejska, jak i Korea Południowa dostrzegają potrzebę dywersyfikacji partnerstw strategicznych oraz budowania nowych mechanizmów współpracy w obszarach kluczowych dla ich długoterminowego bezpieczeństwa i konkurencyjności. Wspólne oświadczenie należy zatem interpretować nie jako zbiór pojedynczych inicjatyw sektorowych, lecz jako próbę instytucjonalizacji nowego etapu relacji UE–Korea Południowa, obejmującego jednocześnie handel, technologie, odporność łańcuchów dostaw oraz współpracę w zakresie bezpieczeństwa i obrony.
Nie oznacza to jednak, że relacje UE–Korea Południowa staną się w najbliższych latach kluczowym filarem architektury bezpieczeństwa porównywalnym z sojuszem koreańsko-amerykańskim. Zarówno Seul, jak i Bruksela pozostają ograniczone odmiennymi priorytetami strategicznymi oraz koncentracją na własnych regionach. Dla Korei Południowej głównym wyzwaniem bezpieczeństwa pozostaje Korea Północna, podczas gdy dla Unii Europejskiej priorytetem jest wojna w Ukrainie oraz bezpieczeństwo kontynentu europejskiego. W rezultacie współpraca będzie prawdopodobnie rozwijać się przede wszystkim w obszarach bezpieczeństwa gospodarczego, technologii krytycznych, cyberbezpieczeństwa, przemysłu obronnego i odporności infrastruktury, gdzie interesy obu stron są najbardziej zbieżne.
Mimo tych ograniczeń czerwcowy szczyt potwierdził, że relacje koreańsko-europejskie weszły w nową fazę rozwoju. O ile w poprzedniej dekadzie podstawą partnerstwa był handel, o tyle obecnie coraz większego znaczenia nabiera strategiczna współzależność oparta na wspólnych interesach w zakresie bezpieczeństwa, technologii i odporności gospodarczej. Z perspektywy Seulu Europa staje się ważnym elementem polityki dywersyfikacji partnerstw, natomiast dla Unii Korea Południowa wyrasta na jednego z najważniejszych partnerów w Indo-Pacyfiku i kluczowego uczestnika budowania powiązań między bezpieczeństwem europejskim i azjatyckim.
